Podstawowym zadaniem pomocy społecznej jest wspomaganie poszczególnych osób lub rodzin, które znalazły się w trudnej sytuacji i nie są w stanie jej przezwyciężyć wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia.
Tak więc osoby i rodziny w których występuje ubóstwo, sieroctwo, bezdomność, potrzeby ochrony macierzyństwa, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała choroba, bezradność w sprawach opiekuńczo - wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych i wielodzietnych, alkoholizm lub narkomania, trudności w przystosowaniu się do życia po opuszczeniu zakładu karnego, w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej mają prawo do korzystania z pomocy społecznej.
Z rozeznania środowiskowego prowadzonego systematycznie przez pracowników socjalnych zatrudnionych w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Szczytnie wynika, że na terenie miasta występują wszystkie wyżej wymienione dysfunkcje. Niektóre zjawiska urastają do większych problemów, które wymagają pilnych rozwiązań.
Do najważniejszych problemów z którymi borykają się mieszkańcy naszego miasta należy zaliczyć:
- narastające długotrwałe bezrobocie
- ubożenie rodzin
- pogarszanie się stanu zdrowia mieszkańców
- w każdej grupie wiekowej wzrost liczby chorych przewlekle
- wzrasta liczba osób chorych, które z posiadanych dochodów nie są w stanie systematycznie wykupywać leków, sprzętu ortopedycznego, rehabilitacyjnego
- zwiększa się liczba osób niepełnosprawnych bez własnego źródła dochodu
- narastające zjawisko bezdomności (rodziny odmawiają utrzymywania osób niepracujących często dotkniętych alkoholizmem lub narkomanią). Zagrożenie eksmisji z najmowanego mieszkania
- samotność i osamotnienie osób starszych
- rozluźnienie więzi rodzinnych,
- uchylanie się od opieki nad seniorami,
- osamotnienie z uwagi na ograniczenia fizyczne związane z wiekiem i chorobami
- narastające zjawiska patologii społecznej (alkoholizm, narkomania) i związane z tym skutki - rozbicie rodzin, przemoc, zagrożenie bezpieczeństwa
W realizację zadań z zakresu pomocy społecznej dla potrzebujących mieszkańców naszego miasta zaangażowane są również organizacje pozarządowe, stowarzyszenia, Kościół Katolicki i inne związki wyznaniowe, w minimalnym zakresie pracodawcy, osoby fizyczne i prawne działające w oparciu o ustawę o pomocy społecznej.
Na uwagę zasługuje prowadzenie przez PKPS w ścisłej współpracy z tut. Ośrodkiem wydawania (w tym dowożenie) posiłków przygotowanych przez DPS dla seniorów i osób niepełnosprawnych z terenu miasta oraz prowadzenie zbiórki i wydawanie używanej odzieży, sprzętów domowych, sprzętu rehabilitacyjnego dla osób potrzebujących pomocy.
Na terenie miasta funkcjonują następujące instytucje i organizacje pomocowe działające w obszarze pomocy społecznej i polityki społecznej:
- Miejski Ośrodek Pomocy Spolecznej, ul.Boh.Westerplatte 12, tel.624 37 54
- „Klub Seniora” prowadzony przez PKPS, ul. Pułaskiego 10,
Osoby korzystające z pobytu mają zapewnione posiłki, imprezy oświatowe i rekreacyjne.
w okresie zimy prowadzona jest doraźna noclegownia,
- magazyn i wydawanie rzeczy używanych- Leyka 56 ,
- Stowarzyszenie "Dar Serca"- ul. Pułaskiego 10, pomoc dzieciom ubogim,wyrównywanie szans edukacyjnych dzieci i młodzieży, prowadzenie świetlicy środowiskowej, organizowanie i dofinansowywanie wypoczynku dla dzieci,
- Powiatowy Urząd Pracy- ul. Ogrodowa 17 – pośrednictwo pracy, doradztwo zawodowe, wypłacanie zasiłków dla bezrobotnych,
- Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie- ul. M.Konopnickiej 70 – pomoc i organizowanie opieki w rodzinach zastępczych, pomoc uchodźcom, kierowanie osób do Domu Pomocy Społecznej, dofinansowanie do sprzętu rehabilitacyjnego,
- Powiatowa Komenda Policji- ul. Andersa 4,
- Sąd Rejonowy,ul. Sienkiewicza 8
- Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna- ul. Lanca 10 – poradnictwo psychologiczne w sytuacjach kryzysów rodzinnych, małżeńskich i wychowawczych z dziećmi,
- Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy- ul. Korczaka 1 – Szkoła specjalna dla dzieci z upośledzeniem umysłowym,
- Powiatowy Ośrodek Profilaktyki i Socjoterapii- ul. Barczewskiego 1 – zajęcia kompensacyjne dla dzieci głównie z rodzin patologicznych, grupy wsparcia dla młodzieży, konsultacje indywidualne dla rodziców,
- Ponadlokalne Centrum Rehabilitacyjno – Edukacyjne dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej- ul. Pasymska 21a – specjalistyczna opieka w zakresie rehabilitacji i edukacji dla dzieci niepełnosprawnych,
- Przychodnia Terapii Uzależnienia od Alkoholu i Współuzależnienia- ul. Kościuszki 20 – programy terapeutyczne dla osób uzależnionych i ich rodzin,
- Warsztaty Terapii Zajęciowej- ul. Wielbarska 4 pomoc dla osób niepełnosprawnych, w tym z upośledzeniem umysłowym, cel – rozwój podstawowych umiejętności,
- Miejska Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Urząd Miejski, ul.Sienkiewicza 1, p. 118
- Dom Pomocy Społecznej-ul. Wielbarska 2,
- Dom Dziecka- ul. Niepodległości 15,
- Stowarzyszenie Humanitarne „Lazarus”- ul. Pasymska 21a – usługi w zakresie opieki paliatywnej dla osób niepełnosprawnych i obłożnie chorych,wydawanie leków,
- Polski Związek Niewidomych- ul. Pułaskiego 10,
- Polskie Stowarzyszenie Diabetyków- ul. Pułaskiego 10,
- TPD Koło Pomocy Dzieciom Specjalnej Troski- ul. Staszica 36,
- Polski Czerwony Krzyż- ul. Pułaskiego 10,
- Katolickie Stowarzyszenie „Civitas Christiana”- ul. Pułaskiego 10/8
- Warmińsko – Mazurskie Zrzeszenie Inwalidów Narządu Ruchu- ul. Solidarności 9,
- Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych,
- Związek Sybiraków- ul. Pułaskiego 10,
- Związek Inwalidów Wojennych- ul. Pułaskiego 10 ,
- Związek Harcerstwa Polskiego- ul. Polska 12,
- Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów- ul. Pułaskiego 10,
- Stowarzyszenie Integracji Bezrobotnych i Niepełnosprawnych „Barć”- ul. B.Chrobrego 14/12,
- Stowarzyszenie Niezależnych Działań Młodzieżowych- ul. Lanca 3/22,
- Powiatowa Rada Osób Niepełnosprawnych-Starostwo Powiatowe, ul. Sienkiewicza 1,
Zadaniem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oprócz udzielania pomocy finansowej jest również niesienie pomocy terapeutycznej. Ogromne znaczenie w pomocy społecznej ma praca socjalna polegająca na wsparciu podopiecznego, poradnictwie, udzieleniu pomocy w załatwieniu spraw bytowych oraz interwencjami czynionymi na rzecz i w interesie podopiecznych.